( 1 ) پيامبر ( ص ) فرموده‌اند : بيدارى و شب‌زنده‌دارى روا نيست مگر در سه مورد ، كسى كه براى فرا گرفتن قرآن تلاش كند يا در طلب و جستجوى دانش باشد يا عروسى كه او را به خانهء شوهر برند . ( 2 ) امام صادق ( ع ) فرموده است : مردم سه نوعند ، عالم و متعلم و خس و خاشاك ، ما عالمان و شيعيان ما متعلم و ديگر مردم خس و خاشاكند . ( 3 ) امير المؤمنين ( ع ) فرموده است : پايدارى دين به چهار گروه است ، به عالمى كه دانش خود را بازگو كند و به آن عمل كند ، و به توانگرى كه بخل نورزد و بر متدينان انفاق كند ، و به مستمندى كه آخرت خويش را به دنيا نفروشد ، و به نادانى كه در طلب دانش تكبر نفروشد . و هر گاه دانا دانش خود را پوشيده دارد و توانگر به مال خود بخل ورزد و مستمند آخرت خود را به دنيا بفروشد و نادان در طلب دانش تكبر كند جهان در پى آن به قهقرى بر خواهد گشت . بسيارى مسجدها شما را فريب ندهد و حال آنكه اهواء قوم متفاوت است . گفته شد اى امير مؤمنان زندگى در آن زمان چگونه است ؟ فرمود : به ظاهر با آنان معاشرت كنيد و در باطن با آنان مخالفت كنيد ، و به هر حال براى آدمى آنچه به دست آورد خواهد بود و با كسى كه دوست مىدارد محشور خواهد شد ، با وجود آن منتظر فرج و گشايش از خداوند متعال باشيد . « 1 » ( 4 ) امام صادق ( ع ) فرموده است : دانش گنجينه‌هايى است كه پرسيدن ، كليدهاى آن است . بپرسيد ، خدايتان رحمت كناد كه در اين كار به چهار تن پاداش داده مىشود : پرسنده ، پاسخ دهنده ، شنونده و هر كس ايشان را دوست بدارد . « 2 » ( 5 ) همان حضرت فرموده است : برخى از علما دوست مىدارند دانش خود را فقط اندوخته كنند و كسى از آن بهره‌يى نبرد ، اين گروه در طبقهء نخست آتش خواهند بود . برخى از علما چنانند كه اگر پند داده شوند از آن ننگ مىدارند و چون پند بدهند تندى مىكنند ، اين گروه در طبقهء دوم آتش خواهند بود . برخى از علما چنانند كه دانش خود را به توانگران ارزانى مىدارند و چيزى از آن را براى

--> ( 1 ) . اين گفتار با تفاوتهاى مختصر و كم و بيش در صفحهء 1251 نهج البلاغه چاپ آقاى فيض الاسلام آمده است . م . ( 2 ) . در صفحهء 197 جلد اول بحار چاپ آقاى آخوندى ، به نقل از صحيفة الرضا و از حضرت رضا ( ع ) آمده است . م .